Chất dẫn truyền thần kinh là một loại hóa chất nội sinh trong não, hoạt động như một sứ giả để truyền các xung tâm thần giữa những tế bào não. Các chất dẫn truyền thần kinh đóng vai trò quan trọng đối với tâm lý cũng như sức khỏe con người. Những trạng thái vui buồn, hỷ nộ ái ố của chúng ta đều do ảnh hưởng của các chất dẫn truyền này tiết ra trên não bộ.
- Hệ tâm thần hoạt động
Những dây thần kinh: Dây tâm thần được hình thành từ những tế bào nhỏ (Neurons), tạo nên hệ thống tâm thần ngoại biên. Những sợi dây tâm thần mang thông điệp quan trọng, giao du qua lại giữa thân thể và não. Não và tủy sống: Tạo nên hệ thống tâm thần trung ương. Bộ não là trung tâm điều khiển, luôn luôn "nói chuyện” với các phần còn lại của thân thể. Tủy sống là trung tâm truyền tải thông điệp, tin nhắn đi qua tủy sống, tới cánh tay, chân và đầy đủ những bộ phận và cơ quan khác.
Tất cả những hoạt động diễn ra bên trong và bên ngoài thân thể đều được kết nối với hệ thống tâm thần. Màng lưới liên lạc này được gọi là hệ thần kinh ngoại biên. Một là hệ thống thần kinh tự trị: Kiểm soát những hành động có thể thực hiện mà không cần phải nghĩ suy như nhịp tim hô hấp hoặc tiêu hóa. Hai là hệ tâm thần soma: Kết nối những giác quan với não để điều khiển cơ bắp.
Não nặng khoảng 1,3 kg, là nơi suy nghĩ, cảm nhận, học hỏi và ghi nhớ. Bộ não cũng chịu bổn phận về các lời nói, phương pháp vận động và thậm chí thở. Có rất nhiều thứ đang diễn ra trong một không gian nhỏ, bởi vậy não tạo ra những nếp gấp và rãnh để đủ chỗ cho toàn bộ thông tin mà phải chứa.
Một ý nghĩ bắt đầu với một điện tích. Điều này giảng giải vì sao trong phim hoạt hình, lúc nhân vật có ý tưởng, sẽ xuất hiện hình ảnh một bóng đèn trên đầu. Điện tích này được gọi là xung tâm thần và kích hoạt những hóa chất - được gọi là chất dẫn truyền thần kinh để gửi dấu hiệu tới các tế bào thần kinh khác và não.
Quá trình truyền tín hiệu diễn ra liên hồi cho tới lúc tới đúng mục tiêu. Cách các thông điệp nhận được từ thân thể, sau đó phản hồi trở lại não và tủy sống cũng diễn ra giống như. Hàng tỷ nơron mang thông điệp tới và đi từ bộ não, gồm có các gì xảy ra với mắt, tai, mũi, lưỡi và da. Các phản xạ khác nhận thông điệp từ não và đến cơ bắp hành động.
- Chất dẫn truyền thần kinh
Chất dẫn truyền thần kinh là các chất hóa học nội sinh, được tạo ra nhờ sự tổng hợp những chất đơn giản có trong thức ăn, như axit amin. Những chất dẫn truyền thần kinh hoạt động với chức năng truyền các tín hiệu từ một nơ-ron tới một tế bào khác trong thân thể.
Với sức ép và cường độ làm việc dày đặc như ngày nay, não bộ của con người luôn phải làm việc trong tình huống quá tải, thiếu hụt những chất dẫn truyền. Nếu thiếu hụt chất dẫn truyền thần kinh, cơ thể bạn sẽ mắc phải những dấu hiệu như: mất ngủ, không có khả năng tập trung, giảm trí nhớ, chóng mặt, đau đầu, rối loạn cảm xúc,...
Những thông điệp truyền trong dây thần kinh được gửi qua hàng tỷ tế bào tâm thần. Khoảng cách giữa các ô tế bào được gọi là khớp tâm thần. Những tế bào được liên kết với nhau thông qua những hóa chất, đây chính là chất dẫn truyền tâm thần. Hóa chất dẫn truyền tâm thần di chuyển qua các khớp thần kinh để tới những tế bào tâm thần tiếp theo.
Có nhiều cách phân loại chất dẫn truyền tâm thần, trong ấy phương pháp phổ thông là chia ra thành các nhóm to. Những monoamin và những amin sinh học khác: dopamine, norepinephrine, epinephrine (adrenaline), histamin, serotonin,... Các chất khác: acetylcholine (ACh), adenosine, anandamide, nitric oxide,... Các axit amin: glutamat, aspartat, D-serine, axit gamma - aminobutyric, glycin,... Các peptide: somatostatin, chất P, những peptide opioid,...
Ngoài ra, trên 50 peptide có hoạt tính thần kinh đã được phát hiện và số lượng vẫn còn tiếp tục tăng. Những hóa chất này được tìm thấy giữa một cặp nơron liên kết với nhau ( khớp thần kinh). Có hơn 100 nghìn tỷ cặp nơron kết nối với nhau như vậy. Các nhà công nghệ gọi màng lưới phức tạp này là một khu rừng nơron. Dopamine “nói chuyện” với bộ não về chuyển động và serotonin gửi tin nhắn về tâm trạng. Trong khi ấy, chất dẫn truyền thần kinh gửi dấu hiệu về cơn đau được gọi là endorphin.
>>> Tham khảo: