Từ xa xưa, tổ tiên con người đã có những lời khuyên về giấc ngủ như: “Nếu không ngủ đủ giấc sẽ dễ bị bệnh” tưởng chừng chẳng thể kiểm chứng, tuy nhiên hiện tại đã có những số liệu thực nghiệm chứng minh việc này là đúng. Hình như mẹ tự nhiên biết toàn bộ, đặc biệt là những thứ liên quan tới giấc ngủ. Việc thiếu ngủ thật sự có thể khiến chúng ta dễ mắc các bệnh cảm cúm hơn, gồm cả việc bị nhiễm virus H1N1 hay Covid-19.
- Vai trò của giấc ngủ
Giấc ngủ kém kinh niên không chỉ tác động đến khả năng hoạt động tốt vào ngày hôm sau. Giấc ngủ kém có thể làm tăng viêm, huyết áp, kháng insulin, cortisol, tăng cân và bệnh tim mạch, giảm điều hòa lượng đường trong máu,...
Người trưởng thành nhu cầu ngủ tối thiểu là bảy giờ mỗi đêm để cải thiện sức khỏe và ý thức. Thường xuyên ngủ ít hơn năm giờ mỗi đêm có thể khiến cho tỷ lệ tử vong cao hơn và ngủ ít hơn bảy giờ trong ba đêm liên hồi sẽ làm cho thân thể chúng ta có cảm giác như mất ngủ một đêm.
Giấc ngủ kém có thể gây ra các hậu quả sức khỏe ngắn hạn và dài hạn. Giấc ngủ không tốt có thể dẫn đến các vấn đề lâu dài về tâm trạng, trí nhớ và lượng đường trong máu. Những hậu quả ngắn hạn mà giấc ngủ xấu mang lại có thể gồm buồn ngủ, phán đoán kém, tai nạn xe khá, tâm trạng đổi thay, gặp khó khăn về trí nhớ, hay mắc sai lầm tại nơi làm việc,...
Nhiều người đã đánh giá rẻ tầm quan yếu của giấc ngủ và họ không biết rằng việc ngủ ít hơn bảy giờ mỗi đêm thường xuyên có ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe. Giấc ngủ cũng giống như bất cứ thứ gì khác trong thân thể và nó cần phải được chú ý để chúng ta khỏe mạnh. Một giấc ngủ sâu sẽ khiến bạn cảm thấy sảng khoái, tràn đầy năng lượng sau khi thức dậy.
Một giấc ngủ ngon cũng được là nhân tố bảo vệ bạn chống lại bệnh tim. Một nghiên cứu năm 2019 ở chuột đã tìm thấy mối liên hệ giữa não, tủy xương và các huyết mạch bảo vệ chống xơ cứng động mạch. Cơ chế này chỉ diễn ra ở các con chuột có giấc ngủ chất lượng tốt. Các nhà nghiên cứu kỳ vọng rằng sự hiểu biết về mối liên hệ giữa giấc ngủ và sức khỏe tim mạch sẽ mở đường cho những chọn lựa điều trị mới.
- Một số tác hại của việc ngủ không đủ giấc
Giảm khả năng hồi phục da và gây lão hóa da: Theo nghiên cứu từ Đại học Wisconsin (Mỹ), thiếu ngủ và những bệnh mạn tính về da có liên hệ mật thiết. Lúc tiếp xúc với mặt trời hoặc những yếu tố có hại khác, da không thể bình phục tốt và cho thấy nhiều dấu hiệu bị lão hóa hơn.
Biến đổi những hoạt động của gen: Một nghiên cứu năm 2013 cho thấy giấc ngủ kém dẫn tới sự thất thường của hoạt động gen. Với những người ngủ ít hơn 6 tiếng một đêm, hơn 700 gene ghi nhận thất thường, nhất là những gen điều khiển hệ miễn nhiễm và phản hồi với sự căng thẳng.
Đưa ra các quyết định sai lầm: Nhiều kết quả nghiên cứu chỉ ra ngủ không đủ giấc tác động đến khả năng ra quyết định và thực hiện những kế hoạch đã được lập sẵn. Đây cũng là một phần nguyên do dẫn đến thảm họa hạt nhân Chernobyl, vụ tràn dầu Exxon Valdez và nổ tàu con thoi Challenger.
Thiếu ngủ gây mệt nhọc kéo dài: Không kinh ngạc nếu thiếu ngủ gây ra mệt nhọc, nhưng nhiều người không nhận ra rằng thiếu ngủ sẽ dẫn đến mệt mỏi kéo dài. Theo thời gian, sẽ cần vài ngày để bình phục sau lúc bị thiếu ngủ từ vài ngày trước đấy. Mệt mỏi kéo dài có thể xảy ra bởi tình trạng thiếu ngủ thường xuyên.
Tăng bài xuất nước tiểu: Hiện tượng này đến từ cơ chế tăng cường bài tiết nước tiểu về đêm lúc thiếu ngủ. Sự cô đơn: Nghiên cứu chỉ ra thiếu ngủ lâu ngày khiến khả năng giao tiếp xã hội kém hơn. Họ cảm thấy cô đơn, tệ hơn nữa, những người này thường ngủ không ngon, khiến bản thân bị mắc kẹt trong một vòng luẩn quẩn.
Tăng nguy cơ gây ung thư: Giấc ngủ ít và bị ngắt quãng khiến nguy cơ ung thư cao hơn, nhất là ung thư đại tràng và ung thư vú. Dễ mất tập trung: Nếu muốn não bộ luôn trong hiện trạng tập hợp, hãy phấn đấu ngủ đủ giờ. Thiếu quy tụ có thể dẫn tới nhiều tai nạn giao thông tàn khốc do những lái xe hay phi công bị thiếu thời gian ngơi nghỉ.
Liên hệ với chứng Alzheimer: Ngủ đủ giấc giúp giảm bớt lượng Beta-Amyloid, một loại protein có quan hệ khăng khít với bệnh Alzheimer. Hệ miễn dịch suy giảm: Chỉ một đêm mất ngủ cũng khiến cơ chế miễn nhiễm của thân thể và khả năng hấp thu vắc xin kém đi. Theo một nghiên cứu, người ngủ không đủ dễ mắc cảm lạnh gấp ba lần thông thường.
Khả năng chịu đau kém: các cơn đau mạn tính sẽ càng tệ hơn do việc thiếu ngủ tăng sự nhạy cảm hoặc thậm chí khiến cơ thể con người thêm đau nhức. Hư nhược cơ bắp: những thương tổn cơ bắp do sinh hoạt và tập luyện trở nên khó lành hơn. Theo nghiên cứu, thân thể tiết ra hormone tăng trưởng để làm lành các vết thương trong công đoạn ngủ.
Nguy cơ mắc những bệnh tim mạch tăng cao: huyết áp, nhịp tim và nồng độ protein phản ứng C cao hơn khi ngủ ít, từ ấy đẩy cao nguy cơ mắc những bệnh về tim mạch. Trí nhớ ngắn hạn, dài hạn và khả năng học tập giảm sút: Một số nghiên cứu chỉ ra người trưởng thành mất ngủ gặp trắc trở lúc nhớ lại từ vựng cũng như cải thiện những kỹ năng đã học.
Vấn đề về thị lực và ảo giác: Thiếu ngủ dẫn tới hội chứng tầm nhìn hình ống, song thị và mờ mắt. Thức càng lâu, bạn càng dễ mắc những tật khúc xạ cũng như bị ảo giác. Giảm thèm muốn tình dục: Giấc ngủ giúp bổ sung lượng testosterone ở cả hai giới. Giảm ham muốn, rối loạn chức năng tình dục và ngưng thở khi ngủ là ba nguy cơ lúc bạn thiếu ngủ.
Dễ cáu gắt: sắp như ai cũng cảm thấy cáu kỉnh sau một đêm mất ngủ, ngay cả với các tình huống hàng ngày. Cáu gắt thường xảy ra khi một người không được ngủ đủ giấc theo nhu cầu và do sự đổi thay trong hormone. Những người thiếu ngủ thường dễ nổi cáu mà không vì bất cứ lý do cụ thể nào. Các người hay cáu gắt thường cũng dễ bị khích động.
Phản ứng chậm và vụng về hơn: Người chơi thể thao, sĩ quan và các thầy thuốc phẫu thuật đều thực hiện công việc kém với độ chuẩn xác thấp hơn lúc giấc ngủ không được đảm bảo. Nguy cơ mắc đái tháo đường tuýp 2: Phải tỉnh giấc khi cơ thể cần ngủ làm rối loạn cơ chế của cơ thể, dần dẫn tới sự kháng insulin (tiền đái tháo đường) và đái tháo đường tuýp 2.
Béo phì: Do mất thăng bằng hormone, người thiếu ngủ tăng sự thèm ăn dẫn tới béo phì. Ngoài ra, họ còn khó kiểm soát hành vi dẫn đến việc tự làm hại sức khỏe. Kể từ khi mối liên quan giữa thiếu ngủ và tăng cân được thừa nhận, thì tầm quan yếu của việc ngủ đủ 6 - 8 tiếng/ngày càng trở nên quan trọng hơn trong việc giảm cân. Ngủ đủ được chứng minh là có tác dụng trong việc giảm cân như việc đi tập gym và ăn nhiều rau quả.
Tăng nguy cơ tử vong: Bất ngờ nhất là mối can hệ giữa ngủ không đủ giấc và tỷ lệ tử vong. Ngủ ít hơn 5 tiếng một đêm làm tăng 15% nguy cơ tử vong, gây giảm sức đề kháng của cơ thể, gia tăng các bệnh tật. Một nghiên cứu được tiến hành bởi các nhà nghiên cứu người Anh để kiểm tra sự ảnh hưởng của giấc ngủ lên tỷ lệ tử vong của 10.000 công chức tại Anh trong suốt 2 thập kỷ cho thấy: các người ngủ từ 5 tiếng trở xuống vào ban đêm sẽ có nguy cơ tử vong cao gấp đôi các người khác. Nguyên do tử vong có thể là vì bất cứ lý do gì, đặc biệt là do các bệnh tim mạch.
>>> Xem thêm: