Chứng ngủ rũ (hay còn gọi là chứng Narcolepsy) là một rối loạn giấc ngủ mãn tính đặc trưng bởi việc buồn ngủ quá mức vào ban ngày và các cơn buồn ngủ đột ngột. Những người mắc chứng ngủ rũ thường khó tỉnh ngủ trong thời gian dài, bất kể tình cảnh nào. Chứng ngủ rũ có thể gây ra sự đứt quãng nghiêm trọng trong thói quen hàng ngày của bạn.
Chứng ngủ rũ có thể đi kèm với hiện tượng mất trương lực cơ đột ngột (hiện tượng co cứng cơ). Hiện tượng này có thể được kích hoạt nếu người bệnh chịu tác động xúc cảm mạnh. Chứng ngủ rũ xảy ra kèm với tình huống mất trương lực cơ đột ngột được gọi là chứng ngủ rũ loại 1. Chứng ngủ rũ xảy ra mà không có hiện tượng này được gọi là chứng ngủ rũ loại 2.
Nguyên do chuẩn xác của chứng ngủ rũ vẫn chưa được biết đến. Tuy nhiên những nghiên cứu cho thấy các người mắc chứng ngủ rũ loại 1 có nồng độ hypocretin hóa học thấp (hi-poe-KREE-tin). Hypocretin là một chất hóa học tâm thần quan yếu trong não của bạn giúp điều chỉnh sự tỉnh ngủ và giấc ngủ REM.
Nồng độ Hypocretin đặc biệt thấp ở các người gặp phải tình trạng đột ngột mất trương lực cơ (cataplexy), những chuyên gia nghi ngờ ấy là do phản ứng tự miễn nhiễm. Một số chuyện gia còn đặt nhái thuyết rằng cũng có khả năng di truyền đóng một vai trò trong sự tăng trưởng của chứng ngủ rũ. Nhưng khảo nghiệm thực tiễn đã cho thấy xác suất chứng rối loạn này truyền từ cha mẹ cho con là rất thấp – chỉ khoảng 1%.
Chứng ngủ rũ là một căn bệnh hiếm gặp và chưa có thuốc chữa trị triệt để. Nếu bạn hoặc người thân không may mắn gặp phải chứng bệnh này thì đừng để sự lo lắng làm suy giảm chất lượng cuộc sống. Chứng ngủ rũ là một tình huống kinh niên mà không có cách chữa. Các dấu hiệu và triệu chứng của chứng ngủ rũ có thể trở nên tệ đi trong vài năm đầu sau khi tăng trưởng bệnh và trở thành bệnh mạn tính.
- Buồn ngủ quá mức vào ban ngày
Người mắc chứng ngủ rũ không kiểm soát được cơn buồn ngủ, họ có thể bỗng dưng ngủ rũ bất cứ nơi đâu, bất cứ khi nào. Tỉ dụ, bạn có thể đang làm việc hoặc trò chuyện với bạn bè và bỗng nhiên gật gà gật gù ngủ trong vài phút đến nửa giờ. Sự tỉnh táo và khả năng hội tụ của bạn có thiên hướng giảm đi trong suốt cả ngày dài.
Khi bạn thức dậy, bạn cảm thấy sảng khoái, nhưng sau ấy bạn lại tiếp diễn cảm thấy buồn ngủ. Buồn ngủ ban ngày quá mức thường là triệu chứng đầu tiên xuất hiện và gây rắc rối nhất, khiến người bệnh khó tập trung và hoạt động hết công suất.
- Đột ngột mất trương lực cơ
Tình huống này còn được gọi là cataplexy (KAT-uh-plek-see). Mất đi trương lực cơ có thể gây ra một số đổi thay về thể chất, từ nói chậm tới suy yếu đại đa số những cơ trong thân thể. Tình huống có thể kéo dài tới vài phút. Cataplexy không thể kiểm soát và được kích hoạt bởi các xúc cảm mãnh liệt, chả hạn như tiếng cười hoặc sự phấn khích, nhưng đôi khi sự khiếp sợ, bất ngờ hoặc tức giận cũng khiến người mắc chứng ngủ rũ đột ngột mất đi trương lực cơ.
Chẳng phải đầy đủ các ai mắc chứng ngủ rũ đều trải qua cataplexy. Tần suất xảy ra tình trạng mất đi trương lực cơ là tùy thuộc vào mỗi bệnh nhân. Một số người mắc chứng ngủ rũ chỉ trải qua một hoặc hai lần tình huống cataplexy một năm, khi mà các người khác sẽ gặp tình huống này vô khối lần trong một ngày.
- Bóng đè
Bóng đè được biết đến bằng tên khoa học là chứng tê liệt tạm thời. Nghiên cứu y khoa cho thấy nhiều người bị chứng ngủ rũ trải qua một số lần bóng đè khi ngủ. Những người mắc chứng ngủ rũ thường gặp phải tình trạng chẳng thể cử động khi chuyển từ trạng thái ngủ sang thức. Bóng đè thường kéo dài từ vài giây hoặc vài phút và thường bị đánh đồng với hiện tượng tâm linh ở một số địa phương. Không phải đầy đủ mọi người bị bóng đè khi ngủ đều mắc chứng ngủ rũ.
- Ảo giác
Các ảo giác này được gọi là ảo giác hypnagogic nếu chúng xuất hiện trong khi ngủ. Người mắc chứng này thường thấy tiếng nói, tiếng động, trông thấy người lạ, vật lạ trong phòng. Nếu chúng xảy ra lúc bạn trong giai đoạn chuyển từ thức sang ngủ thì gọi là ảo giác hypnopompic.
Các ảo giác này có thể đặc biệt sống động và đáng sợ vì bạn có thể không ngủ hoàn toàn khi bắt đầu mơ và trải nghiệm giấc mơ ấy cực kỳ sống động. Các người mắc chứng ngủ rũ có thể mắc thêm một số dạng rối loạn giấc ngủ khác, chả hạn như ngưng thở khi ngủ và hội chứng chân không yên, thậm chí là mất ngủ.
>>> Liên kết khác: